उच्च मुद्रास्फीति र राष्ट्रिय मुद्रा रियालको तीव्र अवमूल्यनपछि इरानको संसद्ले आइतबार देशका अर्थमन्त्रीविरुद्ध महाभियोगको कार्यवाही सुरु गरेको छ ।

आइतबार कालो बजार (ब्ल्याक मार्केट) मा रियाल अमेरिकी डलरको तुलनामा नौ लाख २० हजारभन्दा बढीमा कारोबार भइरहेको थियो । यो सन् २०२४ को मध्यमा छ लाखभन्दा कम थियो ।

राष्ट्रपति मसुद पेजेस्कियानले सांसदहरूलाई मन्त्री अब्दोलनासर हेममतीको रक्षा गर्ने प्रस्ताव गरेका छन् । उनले आफ्नै रेकर्डको समर्थनमा पनि बोल्ने छन् ।

संसद्ले दिउँसो महाभियोगमा मतदान गर्ने अपेक्षा गरिएको छ । कुनै पनि बर्खास्तगीलाई २९० सीट संसद्को बहुमतको समर्थन आवश्यक पर्दछ ।

गम्भीर आर्थिक अवस्थाका लागि जिम्मेवार रहेको विश्वास गर्ने अर्थमन्त्रीलाई रिसाएर निन्दा गर्दा धेरै सांसदले आफ्नो आवाज उठाए ।

“जनताले मुद्रास्फीतिको नयाँ लहरलाई सहन सक्दैनन् स विदेशी मुद्रा र अन्य सामानको मूल्यमा भएको वृद्धिलाई नियन्त्रण गर्नैपर्छ”, एक सांसद रुहोल्लाह मोटेफक्कर–आजादले भने । “जनताले औषधि र चिकित्सा उपकरणहरू किन्न सक्दैनन्”, अर्का फातेमा मोहम्मदबेगीले भने ।

पेजेस्कियानले जुलाईमा अर्थतन्त्रलाई पुनर्जीवित गर्ने र पश्चिमीले लगाएको केही प्रतिबन्धहरू अन्त्य गर्ने महत्त्वाकांक्षाका साथ पदभार ग्रहण गरेका थिए ।

तर विशेष गरी डिसेम्बरमा इरानको मित्र सिरियाका बशर अल–असदको पतन यता रियालको अवमूल्यन झन् तीव्र भएको छ ।

दमास्कसमा उनको सरकार पतन हुनुभन्दा अघिल्लो दिन इरानको कालो बजारमा करिब सात लाख १७ हजार रियालमा एक डलरको कारोबार भएको थियो ।

अनियन्त्रित मुद्रास्फीति

दशकौँको अमेरिकी नेतृत्वको प्रतिबन्धले इरानको अर्थतन्त्रलाई पनि बिगारेको छ र सन् २०१८ मा वासिङ्टन ऐतिहासिक सन् २०१५ आणविक सम्झौताबाट बाहिर निस्किएपछि मुद्रास्फीति झन् बिग्रँदै गएको छ ।

औपचारिक रूपमा संयुक्त व्यापक कार्ययोजना (जेसिपिओए) भनिने यो सम्झौताले प्रतिबन्धहरू कम गर्ने र देशको आणविक गतिविधिहरूमा सीमाहरू बढाउने बदलामा इरानमा पश्चिमी लगानी फिर्ता गर्ने व्यवस्था गरेको थियो ।

जनवरीमा ह्वाइट हाउस फर्कनुभएका अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले प्रतिबन्धहरू थप कडा पार्दै इरानमाथि ‘अधिकतम दबाब’ दिने आफ्नो नीतिलाई पुनर्जीवित गरेका छन् ।